انگل‌شناسى پزشكى

در ابتدا  سال نو را به خوانندگان تبریک می‌گویم و سال خوبی را برای همه آرزو می‌کنم. این وبلاگ هم، همین روزها وارد هفتمین سال حیات خودش می‌شود. این وبلاگ صاحب‌خانه‌های مختلفی را تجربه کرده است از جمله پرشین بلاگ، بلاگر، گواشیر و حالا وردپرس که در همینجا شایسته است که از دوست عزیزم آقای دکتر هنرمند، که چندین سال مهربانانه میزبان این وبلاگ بودند، صمیمانه تشکر کنم.  در این مدت  ۱۳۹ مطلب انتشار یافته است و در مجموع فکر کنم حداقل حدود ۶۰-۵۰ هزار بازدیدکننده داشته است و بعلاوه موفق به گرفتن پیج رنک (Page rank) چهار شده است که اینها برای یک وبلاگ تخصصی آنهم در چنین زمینه‌ مهجوری و علیرغم  کم‌کاری دو سه سال اخیر، می‌تواند نتیجه قابل قبولی باشد. اما بعد….
بر اساس گزارشی که در شماره اخیر مجله PLoS Neglected Tropical Diseases منتشر شده است، بیماران وبایی که همزمان به کرم‌های انگلی روده نیز مبتلا هستند، در حد چشمگیری، پاسخ ایمنی ضعیف‌تری در مقابل توکسین کلرا دارند و بعلاوه عفونت‌های انگلی موجب کاهش کارایی واکسن‌های وبا می‌گردند. نتایج این مطالعه حاصل یک گروه تحقیقاتی مشترک تحت هدایت محققان بیمارستانی در ماساچوست و مرکز بین‌المللی تحقیقات بیماری‌های اسهالی در بنگلادش بوده است.
عفونت‌های ویبریو کلرا هرساله تقریباً موجب ۵ میلیون مورد بیماری وبا در سطح جهان می‌گردد که عمدتاً شامل نواحی فقیرنشین با سطح بهداشت پایین می‌گردد. انگل‌های روده‌ای نیز در مناطق آندمیک وبا شایع است؛ اما تاکنون در زمینه تاثیر عفونت همزمان به این دود نوع پاتوژن تحقیق چندانی صورت نگرفته است.
جیسون هریس نوسنده اصلی این مطالعه می‌گوید: «این مسئله یک معما بوده است که چرا واکسن‌های وبایی که در آغاز در کارآزمایی‌ روی داوطلبان اروپایی و آمریکایی بسیار امیدوارکننده به نظر می‌رسیدند، در ایجاد پاسخ ایمنی قوی در کشورهای آندمیک وبا تا این حد کم‌ اثر بوده‌اند. مطالعه ما از این ایده حمایت می‌کند که عفونت همزمان به کرم‌های روده‌ای می‌تواند توجیهی برای این تفاوت باشد». منبع

مطلب زیر را از وبلاگ microbiologybytes ترجمه کرده‌ام. پادکست متن انگلیسی این مطلب و بسیار از یادداشتها دیگر نویسنده آن، دکتر الن کن، قابل شنیدن و داونلود است که برای علاقمندان به یادگیری زبان انگلیسی عمومی و تخصصی جالب خواهد بود:
ما در حال ورود به عصر پساپادزی ( ترجمه من از عبارت پست آنتی‌بیوتیک Post-Antibiotic) هستیم؛ دوره‌ای که آنتی‌بیوتیک‌ها با مقاوم شدن در برابر داروهای مفید، در حال از دست دادن تاثیر افسانه‌ایشان هستند. علم پزشکی نومیدانه در نیاز به درمان‌های جایگزین برای بیماری‌های عفونی به سر می‌برد. در این گیرودار، ترکیبات ضدمیکروبی طبیعی بطور بالقوه چشم‌انداز جذابی را به دست می‌دهند.
پپتیدها (زنجیره‌های کوتاه اسیدهای آمینه) با اثرات ضدمیکروبی بخشی از ایمنی ذاتی تقریباً همه موجودات زنده هستند و آنها را در برابر عفونت و رقابت محافظت می‌کنند. این شامل باکتریها، گیاهان و همه جانوران از پست‌ترین آنها تا عالی‌ترین آنها یعنی پستانداران می‌گردد. در نتیجه، تنوع چشمگیری از پپتیدهای آنتی‌بیوتیک ، هم از نظر ساختار و هم از نظر عملکرد، وجود دارد. پپتیدها می‌توانند بر علیه باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچها یا سایر انواع میکروارگانیسم‌ها موثر باشند.
پپتیدهای آنتی‌بیوتیک نوعاً به طول ۱۲ تا ۵۰ اسید آمینه هستند. اگر چه آنها از نظر ساختار بسیار متفاوت هستند، اما بیشتر آنها دارای دو یا چند بنیان مثبت مانند آرژنین، لیزین یا هیستیدین و معمولاً بیش از ۵۰ درصد اسیدهای آمینه هیدروفوبیک هستند. این پپتیدها اثر آنتی‌بیوتیکی خود را به طرق مختلف از جمله نفوذپذیرکردن غشاء و تداخل در متابولیسم با هدف قراردادن اجزاء سیتوپلاسمی خاصی اعمال می‌کنند. در بسیاری از موارد این فعالیت آنتی‌بیوتیکی با آزمایشه‌های زیست‌سنجی Bioassay شناسایی می‌شود و مکانسم واقعی کشتن ناشناخته است.
علاوه بر کشتن میکروارگانیسم‌ها بطور مستقیم، این پپتیدها با سیستم ایمنی نیز واکنش می‌دهند. اگرچه بدون شک این ویژگی آنها، یک خاصیت بیولوژیکی باارزش است اما از نقطه نظر جایگزینی آنتی‌بیوتیک‌ها، جالب‌ترین آنها، پپتیدهای دارای اثر باکتری‌کشی مستقیم هستند. از هیجان‌انگیزترین نکات درباره پپتیدهای آنتی‌بیوتیک آن است که آنها بر عکس آنتی‌بیوتیک‌های متعارف، عموماً طیف اثر گسترده‌ای دارند و ظاهراً بر علیه آنها مقاومت ایجاد نمی‌شود. دلیل این مسئله هم تا حدی این است که آنها بیشتر باکترییوسایدال هستند تا باکتریواستاتیک و به زمان تماس کوتاهی برای کشتن نیاز دارند. به عبارت دیگر ارگانیسم‌ها که با غلظت‌های موثر این ترکیبات مواجه می‌شوند، معمولا ً قبل از آنکه فرصتی برای ایجاد مقاومت پیدا کنند، کشته می‌شوند.
در نتیجه، در سالهای اخیر علاقه زیادی برای جستجو و شناسایی این مواد وجود داشته است. ANTIMIC یک دیتابیس مربوط به سکانس‌های ضدمیکروبی، دارای حدود ۲۰۰۰ توالی پپتیدی با نوعی اثر آنتی‌بیوتیکی است. تعداد قابل‌توجهی از پپتیدها در کارآزمایی‌های بالینی در دست بررسی هستند، اگرچه هیچکدام هنوز به مرحله کاربرد همگانی نرسیده‌اند.
همانند بسیار از موجودات پست، پوست دوزیستان منبعی غنی از اینگونه پپتیدهاست. چندین ملکول در این رابطه کشف شده‌اند که در محافظت و بقای دوریستان در برابر عفونت‌ها در سوپی از پاتوژن‌های بالقوه نقش دارند. مثالی در این زمینه گزارش اخیر رنالکسین ranalexin، پپتیدی با ۲۰ اسید آمینه است که از پوست نوعی قورباغه آمریکایی جدا شده است برای درمان استافیلوکوک ارئوس مقاوم به آنتی‌بیوتیک بکار رفته است. این پپتیدها علاوه بر اینکه به صورت داروهای آنتی‌بیوتیک‌ طبیعی استفاده می‌شوند، به عنوان الگوهایی برای طراحی مواد ضدمیکروبی سنتتیک هم کاربرد دارند.
چون این پپتیدها ملکولهای کاملاً موثر و قدرتمندی هستند لذا در میزبانهای طبیعی‌شان به مقدار بسیار ناچیزی وجود دارند. در نتیجه خالص‌سازی مقدار کافی آنها، حتی برای آنالیز، تا چه برسد به کاربرد بالینی گسترده، معمولاً دشوار است. با آشکار شدن اهمیت بالقوه بالینی آنها، توجه زیادی به روشهای تولید بهتر همچون سیستمهای بیان میکروبی هترولوگ شده است. این سیستم‌ها امکان تولید این مواد را در مقادیر سودآور با ارگانیسم‌های راحتی چون اشرشیا کلی را فراهم می‌آورند. امید است این مواد طبیعی و مشتقات صناعی آنها قادر باشند ما را در جنگ بر علیه عوامل مزاحم مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها یاری دهند.