انگل‌شناسى پزشكى

باور بکنید یا نکنید, دکترها به زودی قادر خواهند بود که مالاریا را در کمتر از یک دقیقه تشخیص دهند چرا که محققان تکنیک جدیدی را توسعه داده‌اند که بسیار سریع‌تر از تست‌های تشخیصی فوری (rapid diagnostic tests=RDTs) هستند.
نتایج اولیه نشان می‌دهد که این روش می‌تواند به اندازه RDTs موثر باشد و جایگزین مناسبی برای آنها قلمداد شود. مجله بیوفیزیک در آخرین شماره خود این روش را گزارش کرده است. یک گروه تحقیقاتی بین‌المللی تحت رهبری محققان دانشگاه‌های اکستر و کاونتری این تکنیک را پدید آورده‌اند که از فناوری مغناطیسی – نوری (مگنتو- اپتیک) برای ردیابی هموزوئین در خون استفاده می‌کند. هموزوئین ماده زائد حاصل از متابولیسم انگل مالاریا است. کریستال‌های هموزوئین از نظر مغناطیسی ضعیف هستند و دارای شکل مستطیلی خاصی هستند. آنها همچنین از نظر نوری دارای خاصیت دو رنگی هستند، بدین معنی که آنها نور را در امتداد طولشان قوی‌تر از پهنای‌شان جذب می‌کنند. هنگامی که در یک میدان مغناطیسی قرار بگیرند، رفتار آنها همانند یک صفحه پولاروید ضعیفی خواهد بود که در عینک‌های آفتابی استفاده می‌شود. این فناوری جدید از این خاصیت برای قرائت دقیق وجود هموزوئین در نمونه خون سود می‌برد.
در حقیقت این گروه دستگاهی را ساخته‌اند که در کمتر از یک دقیقه نتیجه مثبت یا منفی مالاریا را می‌دهد. این دستگاه جدید بطور کلی نسبت به RDTs ، از رویکرد متفاوتی استفاده می‌کند. در RDTs از یک ماده شیمیایی برای ردیابی آنتی‌ِژن‌های مربوط به انگل مالاریا استفاده می‌شود. طبق گفته پروفسور دیو نیومن محقق اصلی این طرح «نتایج اولیه مربوط به این دستگاه خیلی امیدوارکننده و فوق‌العاده هیجان‌انگیز است. ما انتظار داریم که نهایتاً دستگاهی حساس و غیرتهاجمی تولید کنیم که مقرون به صرفه بوده و کاربرد آن آسان  و برای کشورهای در حال توسعه که بیشترین نیاز را به آن دارند، مناسب باشد». منبع

یک گروه تحقیقاتی در دانشگاه شیکاگو دریافته‌اند یک داروی جدید ضد مالاریا با کد JPC-2056 که در شرف کارآزمایی بالینی قرار دارد، 10 برابر بیشتر از داروی استاندارد فعلی در درمان توکسوپلاسموز موثر است. توکسوپلاسموز احتمالاً شایع‌ترین بیماری انگلی انسان به شمار می‌رود و این یافته امیدواری زیادی برای درمان و کمک به دو میلیارد نفر بیمار مبتلای به آن ایجاد کرده است. ریما مک لئود Rima McLeod از نویسندگان این مقاله می‌گوید که داروی JPC-2056 این توانایی را دارد که جایگزین داروی استاندارد پریمتامین و سولفادیازین شود. این دارو به صورت خوراکی است و به راحتی جذب می‌شود و نسبتاً غیرسمی است. در محیط کشت و نیز در بدن موشها تنها ظرف چند روز تعداد انگل‌ها را به نحو چشمگیری کاهش می‌دهد.
این دارو مانع از عمل آنزیمی می‌شود که این خانوده از انگل‌ها تولید می‌کنند. این دارو بر علیه همه انگل‌های مالاریا، حتی انواع مقاوم به به سایر داروهای ضد فولات موثر است. منبع 

در طول تاریخ بشر، مالاریا همواره یک نیروی انتخاب طبیعی عمده بوده است و چندین پلی‌مرفیسم گلبول‌های قرمز را پدید آورده است که انسان را در برابر مالاریای وخیم مقاوم می‌کند. تشکیل رزت (حالت گل‌سرخی‌شدن گلبول‌های قرمز؛ یک فنوتیپِ ویرولانس انگل که با مالاریای وخیم همراه است؛ شكل روبرو) در گلبول‌های گروه خونی O، در مقایسه با گلبول‌های گروه‌های خونی A، B و AB کمتر دیده می‌شود. با وجود این، تاکنون توجه کمی به نقش سیستم گروه خونی ABO در محافظت انسان‌ها بر علیه مالاریای وخیم شده است. گروهی از محققان این فرضیه را مطرح کرده‌اند که گروه خونی O می‌تواند از طریق مکانیسمِ کاهشِ تشکیل رزت، موجب مقاومت در برابر مالاریای فالسیپاروم وخیم شود. آنها در یک مطالعه شاهد- موردیِ جورشده روی ۵۶۷ کودک اهل کشور مالی دریافتند که گروه خونی O، تنها در ۲۱ درصد موارد وخیم مالاریا وجود داشت، در حالیکه نسبت این گروه خونی در مبتلایان به مالاریای عادی و افراد سالم، حدود ۴۵ درصد بود. به علاوه شانس گسترش مالاریای وخیم در افراد دارای گروه خونی O در مقایسه با ساير گروه‌های خونی، ۶۶ درصد کمتر بود. در همین افراد مورد مطالعه، تشکیل رزت در ایزوله‌های انگلی حاصل از کودکان با گروه خونی O در مقایسه با ایزوله‌های حاصل از کودکان دارای گروه‌های خونی غیر O، کمتر بود. آنالیز آماری نشان داد که بین گروه خونی ABO میزبان و فراوانی تشکیل رزت توسط انگل، ارتباط معنی‌داری وجود دارد که از فرضیه آنها مبنی بر اثر حفاظتی گروه خونی O از طریقِ مکانیسمِ کاهشِ تشکیلِ رزت توسط پلاسمودیوم فالسیپارم، حمایت می‌کند. این تحقیق به روشن شدن بیشترِ پاتوژنز مالاریا کمک می‌کند و حاکی از آن است که فشارِ انتخابی ناشی از مالاریا می‌تواند در توزیع جهانی گروه‌های خونی ABO در جمعیت‌های انسانی دخالت داشته باشد. اصل مقاله

دانشمندانی از انستیتو پاستور و مركز ملی تحقيقات علمی فرانسه در همکاری با پزشکانی از گابن مطالعه‌ای بر روی مالاریای مغزی در کودکان ساکن در یک منطقه‌ی آندمیک انجام داده‌اند. این مطالعه به درک بهتر ما از این شکل وخیم مالاریا کمک شایانی می‌کند. مالاریای مغزی ۲۰ تا ۴۰ درصد افراد مبتلا به مالاریای فالسیپاروم را گرفتار می‌کند و در ۳۰ تا ۵۰ درصد موارد کشنده است. این مطالعه نویدبخش راهی برای تکمیل یک تست تشخیصی نیز است که مراقبت بهتر از بیماران را امکان پذیر می‌سازد.
مالاریای مغزی با تب بالا، تشنج و اغماء مشخص می‌شود. مرگ ومیر بالای این شکل از مالاریا، علیرغم موجود بودن درمان‌های موثر، تا حدی ناشی از دیر رسیدن بیماران به بیمارستان است و لذا تکمیل تست‌هایی که قادر به پیش‌بینی زودهنگام مالاریای مغزی باشند در بهبود مراقبت و نجات جان بیماران سودمند خواهد بود. این مطالعه بر پدیده ایمونولوِیک خاصی متمرکز بود که در این بیماران مشاهده می‌شود و آن تولید انبوه انواع آنتی‌بادی‌ها، بویِژه آنتی‌بادی‌هایی بر علیه اجزاء و ملکولهایی خودی مانند گلبول‌های قرمز‌ DNA و غیره (اتوآنتی‌بادی‌ها) بوسیله لنفوسیت‌های B است. امروزه ما هنوز نمی‌دانیم که آیا این اتوآنتی‌بادیها در نتیجه‌ی مکانیسم‌های پاتولوژیک وابسته به عفونت است و یا اینکه آنها در روندی مشارکت دارند که به اشکال وخیم مالاریا منتهی می‌شود.
این محققان دریافتند که در ۹۰ درصد کودکان مبتلا به مالاریای مغزی، آنتی‌بادیها بطور اختصاصی پروتئینی را در مغز بنام آلفا- اسپکترین مغزی cerebral alpha-spectrin شناسایی می‌کنند. آقای پید Pied محقق اصلی می‌گوید: «ما امروز امیدواریم که این کشف به ما امکان توسعه یک تست تشخیصی را برای مالاریای مغزی بدهد. فرضیه‌ی ما این است که تولید آنتی‌بادی بر علیه آلفا- اسپکترین نشانه‌ی حساسیت و امادگی فرد برای ابتلا به مالاریای مغزی است و تحقیق کنونی ما بررسی همین فرضیه است. اگر ما در فیلد، تستی داشته باشیم که بتواند به ما بگوید آیا یک فرد استعداد ابتلا به مالاریای مغزی را دارد یا خیر، می‌تواند به ما در بهبود درمان وی کمک چشمگیری کند». این مطالعه همچنین عرصه‌ی تازه‌ای در تحقیقات مالاریا گشوده است و آن شناخت نقش اتوآنتی‌بادیهای ضد آنتی‌ژنهای مغز در ایجاد این بیماری است. منبع

اول عید باستانی نوروز را تبریک می‌گویم و آرزوی سالی خوش و مبارک برای تمام هموطنان دارم. اما بعد، در همین اولین روز سال، خبری در سایت بی بی سی فارسی و پس از آن در همشهری آنلاین دیدم. آنچه در زیر آمده است نتیجه ادغام و پردازش خبرهای این دو سایت است: پژوهشگران آمریکایی با استفاده از مهندسی ژنتیک پشه‌های آنوفلی را تولید کرده‌اند که در برابر عفونت با انگل مالاریا مقاوم هستند و بعلاوه در مقایسه با آنوفل‌های طبیعی از شانس بیشتری برای زنده ماندن برخوردارند. به گزارش خبرگزاری رویترز، گروهی از دانشمندان در دانشگاه جان هاپکینز، یک ژن اضافی را وارد ژنوم گروهی از پشه‌ها کردند و دریافتند که این تغییر مانع از انتقال انگل پلاسمودیوم برگئی ـ یکی از انگل‌های عامل مالاریاي جوندگان- در بین موش‌های آزمایشگاهی می‌شود. با این موفقیت، استراتژی کنترل بیماری مالاریا تحرک تازه ای پیدا می‌کند و این امیدواری پیدا می شود که تکثیر آنوفل ترانس‌ژنیک و رها سازی آن در طبیعت بتواند به ریشه‌کنی بیماری مالاریا در سطح جهان کمک کند. البته پژوهشگران هشدار می‌دهند که مطالعات آنها در مراحل اولیه است و ممکن است ده سال طول بکشد تا بتوان حشره جدید را وارد محیط زیست کرد. پژوهشگران در جریان مطالعات خود برای تعدادی مساوی از آنوفل‌های ترانس‌ژنیک و آنوفل‌های معمولی این امکان را فراهم آوردند که از موش های آلوده به انگل مالاریا تغدیه کنند. نتیجه آزمایش‌های آنان این بود که تعداد بیشتری از پشه‌هایی که در ژنشان دستکاری شده بود زنده ماندند. در حقیقت پس از ۹ نسل،۷۰ درصد پشه هایی که زنده مانده بودند از نوع پشه پرورشی بودند. آنها برای تشخيص افتراقی دو نوع پشه وشمارش آنها، ژن مربوط به پروتئین سبز شبرنگ را وارد بدن پشه های ترانس‌ژنیک کردند و در نتیجه چشمان این پشه ها درخشندگی سبزرنگی پیدا كردند (كه در شكل مشخص است). هرسال قریب به ۳۰۰ میلیون نفر به مالاریا مبتلا می‌شوند و حدود یک میلیون نفر از مبتلایان جان خود را از دست می‌دهند. نزدیک به ۹۰ درصد مبتلایان به مالاریا در کشورهای آفریقای سیاه زندگی می‌کنند. در این کشورها هر سی ثانیه یک کودک مالاریایی تلف می‌شود.

متن زیر ترجمه خبری است که مدتی قبل برای خبرنامه انجمن انگل‌شناسی آماده کردم و در آخرین شماره آن چاپ شده است. ذکر آن در اینجا هم شاید خالی از فایده نباشد.
کلروکین که برای دهها سال در درمان مالاریا بکار میرود ممکن است با مجموعه‌ای از عوامل خطر قلبی-عروقی موسوم به سندرم متابولیک مقابله کند. داروی کلروکین در دوزهای پایین توانسته‌است علایم سندرم متابولیک را در موشها و نیز در مطالعه کوچکی شامل نمونه‌های انسانی برطرف کند. این یافته را محققین در شماره نوامبر ژورنال متابولیسم سلول Cell Metabolism منتشر کرده‌اند.
دکتر کلی سمنکوویچ Clay Semenkovich نویسنده اصلی این مقاله و استاد دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن می‌گوید که این یافته مثال خوبی در این مورد است که گاهی مطالعه یک بیمار نادر می‌تواند موجب فهم و بینش غیرمنتظره ما درباره مسایل بهداشتی دیگری شوند که انسانها زیادی را مبتلا کرده است.
در حدود یک جهارم افراد بزرگسال آمریکایی دچار سندرم متابولیک هستند؛ مجموعه‌ای از خطرات بهداشتی که شامل تجمع چربی در ناحیه شکم ( چاقی مرکزی!)، سطح پایین کلسترول خوب در خون، بالابودن فشار خون، تری‌گلیسیرید و قند خون می‌گردد. افرادی که دارای حداقل سه تای این علایم باشند، مبتلا به سندرم متابولیک شناخته می‌شوند. این شرایط قویاً با آترواسکلروزیس (atherosclerosis) یا تصلب شرایین همراه است و یک عامل خطر قوی برای ایجاد دیابت و مرگ زودرس ناشی از بیماری قلبی است.
ادامه مطلب »

براساس مطالعه‌ای که مشترکاً توسط محققان فرانسوی، هلندی و ماداگاسکاری منتشر شده است ماده‌ای مشتق از پوسته درختی در ماداگاسکار می‌تواند بطور بالقوه برای درمان پیشگیرانهِ مالاریا مورد استفاده قرار گیرد. این ماده روی مراحل اولیه عفونت مالاریا در کبد موثر است. این دارو می‌تواند گسترش مقاومت دارویی انگل مالاریا که مانعی در موفقیت برنامه‌های کنترل بیماری است را تا حدی مهارکند.
آنها از پوستِ ریشهِ گیاهی با نام علمی Strychnopsis thouarsii که در جنگلهای بارانی ماداگاسکار وجود دارد ،‌ ماده‌ای به نام تازوپسین Tazopsine جداکرد‌ه‌اند. تازو Tazo به زبان محلی به معنی مالاریا است. این ماده ترکیب اصلی یک نوع چای سنتی محلی است که برای درمان مالاریا مصرف می‌شود. آنها دریافتند یکی از مشتقات این ملکول بنام ان- سیکلوپنتیل تازوپسین N-cyclopentyl-tazopsine که سمیت کمتری دارد در مدلهای حیوانی بر علیه انگلهای مالاریا در مراحل اولیهِ کبدی موثر است اما هنگامی که عفونت به گلبولهای خون برسد، تاثیر خود را از دست می‌دهد. افزایش موارد مالاریا بعد از دهه ۱۹۸۰ و کمبود داروهای متعارف موجب گشت که مردم برای مبارزه با این بیماری به بیش از ۲۰۰ داروی گیاهی روی بیاورند. این مساله علاقهِ دانشمندان را برانگیخت چرا که جداماندگی درازمدتِ ماداگاسکار از کشورهای همسایه، گنجینه‌ای غنی و منحصر به فرد از گیاهان و جانوران را در آنجا بوجود آورده است. منبع

شاید داغ‌ترین خبر این روزها در زمینه انگل‌شناسی، پیشرفت قابل توجهی است که در زمینه ساخت واکسنی علیه مالاریا بدست آمده است. خبرگزاریهای داخلی مثل ایسنا و ایرنا و واحد مرکزی خبر هم به آن اشاراتی داشته‌اند.
محققان موسسه ملی بهداشت آمریکا یک واکسن تجربی ساخته‌اند که در تئوری می‌تواند با ریشه‌کن کردن انگلهای مالاریا در پشه‌های یک منطقه، مالاریا را از تمام آن منطقه جغرافیایی حذف کند. این واکسن که تاکنون فقط در موشها آزمایش شده است، سیستم ایمنی شخص دریافت‌کننده را وادار به حذف انگل از دستگاه گوارش پشه‌های حامل انگل مالاریا – بعد از خونخواری از فرد واکسینه شده می‌کند. این واکسن نمی‌تواند مانع از بیماری شخص دریافت کننده واکسن و یا محدودکردن بیماری وی شود.
این واکسن با استفاده از تکنولوژی کونژوگه ساخته شده است. این فناوری ملکولهایی را که سیستم ایمنی در حالت عادی قادر به شناسایی آنها نیست را با هم ادغام می‌کند به نحوی که سیستم ایمنی به راحتی آنها را شناسایی کرده و علیه آنها آنتی‌بادی می‌سازد. تاکنون با همین تکنولوژی واکسنهایی بر علیه مننژیت ناشی از هموفیلوس آنفلوآنزه Haemophilus influenzae و تب حصبه ساخته شده است.
پروتئین Pfs25 ( پروتئین سطحی پلاسمودیوم فالسیپاروم 25) تنها روی سطح ااکینت ookinette یافت می‌شود و در هیچ مرحله دیگری از انگل وجود ندارد. ااکینت مرحله‌ای از انگل است که در روده پشه آنوفل زندگی می‌کند. تزریق این ملکول به تنهایی به انسان نتوانست منجر به ساخت سطح قابل قبول آنتی‌بادی علیه آن شود. محققان برای استفاده از فناوری کونژوگه ملکولهای مختلفی را برای ادغام با این آنتی‌ژن آزمودند از جمله اگزوتوکسین A سودومونا ائروژینوزا Pseudomonas aeruginosa که یک باکتری فرصت‌طلب است و نیز اوالبومین ovalbumin, پروتئینی که در سفیده تخم مرغ وجود دارد. همه این ملکولهای کونژوگه،‌ سطح بالایی از آنتی‌بادی در موشها ایجاد کرد. جذب سطحی ملکولهای کونژوگه بر روی هیدروکسید آلومینیوم توانست حتی میزان زیادتری آنتی‌بادی تولید کرد. جذب سطحی Adsorption یک فرایند شیمیایی است که در یک ملکول بر سطح ملکول دیگری انباشته می‌شود و تشکیل یک گستره ملکولی یا اتمی می‌دهد.
این پژوهشگران همچنین کشف کردند که توانایی موشها برای تولید آنتی‌بادی با گذشت زمان افزایش می‌یابد. در حقیقت این حیوانات وقتی که سه ماه و هفت ماه بعد از ایمونیزاسیون اولیه آزمایش شدند سطح آنتی‌بادی بالاتری نسبت به یک هفته بعد از تکمیل ایمونیزاسیون داشتند. محققان در مرحله بعد، سرم حاوی این آنتی‌بادیها را به پشه‌های آلوده به پلاسمودیوم خوراندند. آزمایش میکروسکوپی دستگاه گوارش پشه نشان داد که آنتی‌بادیها قادر به حذف کامل ااکینت‌ها هستند. نویسندگان این مقاله خاطرنشان می‌کنند که با فناوری کونژوگه و با استفاده از آنتی‌ژن Psv25H می توان بسادگی واکسنی بر علیه والاریای ویواکس نیز ساخت . Psv25H ملکولی شبیه Pfs25 است که در سطح ااکینت‌های پلاسمودیوم ویواکس وجود دارد. منبع

گروهی از دانشمندان آمریکایی در انستیتوی تکنولوژی ماساچوست (MIT) راهی را برای مشاهده لرزشهای غشای سلول یافته‌اند؛ پیشرفتی که روزی آنها را قادر می‌سازد تصاویری سه‌بعدی از کارکردها و رویدادهای درونی سلولهای زنده تهیه کنند. در حال حاضر از میکروسکوپ الکترونی برای مشاهده داخل سلولها استفاده می‌شود؛ اما فقط برای سلولهای دهیدراته، فریزشده ویا تیمارشده به روشهای دیگر کاربرد دارد و از آن نمی‌توان برای دیدن کارکردهای درونی سلولهای زنده استفاده کرد.
اما اکنون دانشمندان MIT تکنیکی موسوم به «تصویربرداری فاز کمّی» برای مشاهده سلولهای زنده ابداع کرده‌اند که کاربرد آن در مطالعه غشای سلول می تواند شناخت و درک ما از بسیاری بیماریها از جمله آنمی سلول داسی شکل، سرطان و مالاریا را بهبود بخشد. این دانشمندان MIT می‌گویند که مطالعه دینامیک غشا سلول تنها اولین کاربرد برای این فناوری است؛ آنها می‌خواهند از آن برای خلق تصاویری از کارکردهای درونی سلول استفاده کنند از جمله چگونگی ارتباط سلولها با یکدیگر و عواملی که سلولها را به سمت سرطانی شدن می‌رانند.
مایکل فلد استاد فیزیک MIT و مدیر آزمایشگاه طیف‌ بینی (Spectroscopy) این دانشگاه می‌گوید: یکی از هدفهای ما خلق تصاویر توموگرافیک سه‌بعدی از ساختارهای داخلی یک سلول است. زیبایی آن در این است که شما می‌توانید فرایندهای دینامیک سلول زنده را به صورت Real Time مطالعه کنید.
با استفاده از «تصویربرداری فاز کمّی» دانشمندان می‌توانند تا هر زمانی که بخواهند به مشاهده سلولهای زنده بپردازند. این تکنیک قادر به خلق تصاویری با قدرت تفکیک دو دهم نانومتر است. برای مقایسه، گلبول قرمز تقریباً ۸۰۰۰ نانومتر ضخامت دارد. منبع

همه ما از اینکه به عنوان منبع غذایی مورد حمله پشه‌های گرسنه قرار بگیریم، زجرکشیده‌ایم. اگرچه بطور کلی پذیرفته شده‌‌است که پشه‌های ماده قبل از تخمگذاری حتماً به خون نیاز دارند؛ اما کمتر درباره اشتهای آنها برای میان‌وعده‌ها یا اسنک‌های شیرین، بین نوبت‌های خونخواری مطلبی نوشته شده است. همین رژیم غذایی شیرین که از شهد گلها و گیاهان بدست می‌آورند است که به پشه‌ها انرژی دائمی برای فعالیتهایشان می‌دهد. میل و اشتیاق پشه‌ها به قند و شیرینی می تواند کلیدی برای کنترل مالاریا و سایر بیماریهای منتقله بوسیله پشه‌ها باشد. این مطلب را پروفسور یوسف اشکلین محقق بخش انگل‌شناسی دانشگاه هبرو (عبری) اسرائیل می‌گوید که نتیجه مطالعه‌اش در مجله بین‌المللی انگل‌شناسی منتشر شده است. او و همکارانش تصمیم گرفتند با سمپاشی درختان آکاسیا (Acacia) با مخلوطی از سم اسپسنوساد (Spinosad) و محلول قندی ساکارز، از این مسئله برای نابودی پشه‌ها سود ببرند. این تحقیق در واحه‌ای در صحرای جنوبی اسرائیل که در آن درختان پراکنده در بیشتر ایام سال گل می‌دهند، انجام شد. نتیجه فوق‌العاده بود؛ واحه بطور کامل از پشه پاک شد. درخت آکاسیا در بیشتر مناطق گرمسیری و مالاریاخیز جهان از جمله مناطق جنوبی کشور خودمان مثل بندرعباس وجود دارد و بعلاوه پشه‌ها آن را به درختان دیگر ترجیح می‌دهند. منبع خبر: Sciencedaily