انگل‌شناسى پزشكى

بنا بر گزارش سازمان جهانی بهداشت که سه روز قبل منتشر شده است، جهان یک گام دیگر به ریشه کنی بیماری باستانی اما مورد غفلت دراکونکولیازیس (همان کرم گینه یا پیوک) نزدیک‌تر شده است. کیسیون بین‌المللی تایید ریشه‌کنی دراکونکولیازیس ، ۱۲ کشور دیگر را عاری از این بیماری اعلام کرده است. اگر این پیشرفت با همین روند ادامه یابد،‌ انتظار می‌رود ظرف کمتر از ۲ سال، کرم پیوک دومین بیماری انسانی باشد که بعد از بیماری آبله از سطح جهان محو خواهد شد. در اوایل دهه ۱۹۸۰ حدود ۳ میلیون نفر در بیش از ۲۰ کشور به دراکونکولیازیس یا بیماری کرم گینه GWD مبتلا بودند. امروزه این رقم بصورت چشمگیری تا حد ۲۵ هزار نفر در ۹ کشور کاهش یافته است. کمیسیون فوق‌الذکر در سال ۱۹۹۵ ایجاد شده است و تاکنون ۱۸۰ کشور را به عنوان کشورهای عاری از بیماری تایید کرده است. این کمیسیون سال ۲۰۰۹ را سال هدف برای ریشه‌کنی جهانی این بیماری اعلام کرده است.
این بیماری باستانی در مومیایی‌های مصر یافت شده است. آن را همان مار آتشینی دانسته‌اند که در متون مصر باستان و آشوریهای ساکن بین‌النهرین ثبت شده است. در کتاب قانون ابن سینا و نیز بوستان سعدی به آن پرداخته شده است و جالب اینکه بعضی‌ها، سمبل علم پزشکی (ماری که دور میله‌ای چوبی پیچ خورده است) و آرم بسیاری از سازمانها از جمله پرچم سازمان جهانی بهداشت (عکس بالا) را‌ به این بیماری و کرم گینه منسوب دانسته‌اند و من در یکی یادداشتهای اولیه این وبلاگ مفصل‌تر در این باره نوشته‌ام. منبع

اول عید باستانی نوروز را تبریک می‌گویم و آرزوی سالی خوش و مبارک برای تمام هموطنان دارم. اما بعد، در همین اولین روز سال، خبری در سایت بی بی سی فارسی و پس از آن در همشهری آنلاین دیدم. آنچه در زیر آمده است نتیجه ادغام و پردازش خبرهای این دو سایت است: پژوهشگران آمریکایی با استفاده از مهندسی ژنتیک پشه‌های آنوفلی را تولید کرده‌اند که در برابر عفونت با انگل مالاریا مقاوم هستند و بعلاوه در مقایسه با آنوفل‌های طبیعی از شانس بیشتری برای زنده ماندن برخوردارند. به گزارش خبرگزاری رویترز، گروهی از دانشمندان در دانشگاه جان هاپکینز، یک ژن اضافی را وارد ژنوم گروهی از پشه‌ها کردند و دریافتند که این تغییر مانع از انتقال انگل پلاسمودیوم برگئی ـ یکی از انگل‌های عامل مالاریاي جوندگان- در بین موش‌های آزمایشگاهی می‌شود. با این موفقیت، استراتژی کنترل بیماری مالاریا تحرک تازه ای پیدا می‌کند و این امیدواری پیدا می شود که تکثیر آنوفل ترانس‌ژنیک و رها سازی آن در طبیعت بتواند به ریشه‌کنی بیماری مالاریا در سطح جهان کمک کند. البته پژوهشگران هشدار می‌دهند که مطالعات آنها در مراحل اولیه است و ممکن است ده سال طول بکشد تا بتوان حشره جدید را وارد محیط زیست کرد. پژوهشگران در جریان مطالعات خود برای تعدادی مساوی از آنوفل‌های ترانس‌ژنیک و آنوفل‌های معمولی این امکان را فراهم آوردند که از موش های آلوده به انگل مالاریا تغدیه کنند. نتیجه آزمایش‌های آنان این بود که تعداد بیشتری از پشه‌هایی که در ژنشان دستکاری شده بود زنده ماندند. در حقیقت پس از ۹ نسل،۷۰ درصد پشه هایی که زنده مانده بودند از نوع پشه پرورشی بودند. آنها برای تشخيص افتراقی دو نوع پشه وشمارش آنها، ژن مربوط به پروتئین سبز شبرنگ را وارد بدن پشه های ترانس‌ژنیک کردند و در نتیجه چشمان این پشه ها درخشندگی سبزرنگی پیدا كردند (كه در شكل مشخص است). هرسال قریب به ۳۰۰ میلیون نفر به مالاریا مبتلا می‌شوند و حدود یک میلیون نفر از مبتلایان جان خود را از دست می‌دهند. نزدیک به ۹۰ درصد مبتلایان به مالاریا در کشورهای آفریقای سیاه زندگی می‌کنند. در این کشورها هر سی ثانیه یک کودک مالاریایی تلف می‌شود.

۱- محققان اسراییلی موفق به شناسیایی مسیری بیوشمیایی در تریپانوزوم، عامل بیماری خواب، شده‌اند که سنتز mRNA را متوقف کرده و در نتیجه به مرگ انگل منجر می‌شود. مواجهه انگل با استرس فیزیولوژیک مثلاً pH پایین، می‌تواند این مسیر را فعال کند. در حال حاضر ۴ داروبرای درمان بیماری خواب استفاده می‌شود که توسط دو شرکت دارویی بزرگ، با نظارت سازمان جهانی بهداشت، بصورت رایگان در مناطق آندمیک بیماری توزیع می‌شود. این داروها که عبارتند از پنتامیدین، ملارسوپرول، افلورنیتین و سورامین از جمله سمی‌ترین داروهای موجود برای انسانها بوده و دارای عوارض جانبی متعددی هستند و سختی پذیرش آنها توسط بیماران مانعی در راه درمان بیماری است.
بیماری خواب یا تریپانوزومیازیس هم دامها و هم انسانها را گرفتار می‌کند و در نواحی جنوبی صحرای آفریقا به صورت آندمیک وجود دارد و تخمین زده می‌شود که بیش از ۷۰ هزار نفر از آن رنج می‌برند. این بیماری توسط تک‌یاختته‌ای به نام تریپانوزوم بروسه‌ای ایجاد می‌شود که منجر به آسیب سیستم لنفاوی و عصبی و سرانجام مرگ می‌شود. دکتر شولامیت میکائیلی محقق اصلی این طرح اعتقاد دارد اگر دارویی بتواند این مسیر کشف شده را خاموش کند؛ برای تمام انگلهای نزدیک به آن نیز موثر خواهد بود. این مسیر حیاتی احتمالاً در لیشمانیا، عامل بیماری‌های سالک و کالاآزار و تریپانوزوم کروزی، عامل بیماری شاگاس وجود دارد. برای اطلاع بیشتر به اینجا بروید.
۲- اخیراً در فضای وب فارسی، موجی بر علیه فیلم ۳۰۰ راه افتاده است که محل بحث و تامل است. همانند جریان تحریف نام خلیج فارس در نقشه موسسه نشنال جئوگرافی، این‌بار هم تلاش می‌شود که یک بمب گوگلی ساخته شود و باز مثل قبل، لگوماهی پیشقدم شده است و صفحه ویژه آن را تهیه کرده است. برای این که این بمب عمل کند باید سایتهای زیادی به آن لینک دهند. برای اطلاع بیشتر درباره موضوع به وبلاگهای لگوماهی، عصیان، یک پزشک و مولتی‌متر بروید. اما این‌هم لینک من:

300 the movie

متن زیر ترجمه خبری است که مدتی قبل برای خبرنامه انجمن انگل‌شناسی آماده کردم و در آخرین شماره آن چاپ شده است. ذکر آن در اینجا هم شاید خالی از فایده نباشد.
کلروکین که برای دهها سال در درمان مالاریا بکار میرود ممکن است با مجموعه‌ای از عوامل خطر قلبی-عروقی موسوم به سندرم متابولیک مقابله کند. داروی کلروکین در دوزهای پایین توانسته‌است علایم سندرم متابولیک را در موشها و نیز در مطالعه کوچکی شامل نمونه‌های انسانی برطرف کند. این یافته را محققین در شماره نوامبر ژورنال متابولیسم سلول Cell Metabolism منتشر کرده‌اند.
دکتر کلی سمنکوویچ Clay Semenkovich نویسنده اصلی این مقاله و استاد دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن می‌گوید که این یافته مثال خوبی در این مورد است که گاهی مطالعه یک بیمار نادر می‌تواند موجب فهم و بینش غیرمنتظره ما درباره مسایل بهداشتی دیگری شوند که انسانها زیادی را مبتلا کرده است.
در حدود یک جهارم افراد بزرگسال آمریکایی دچار سندرم متابولیک هستند؛ مجموعه‌ای از خطرات بهداشتی که شامل تجمع چربی در ناحیه شکم ( چاقی مرکزی!)، سطح پایین کلسترول خوب در خون، بالابودن فشار خون، تری‌گلیسیرید و قند خون می‌گردد. افرادی که دارای حداقل سه تای این علایم باشند، مبتلا به سندرم متابولیک شناخته می‌شوند. این شرایط قویاً با آترواسکلروزیس (atherosclerosis) یا تصلب شرایین همراه است و یک عامل خطر قوی برای ایجاد دیابت و مرگ زودرس ناشی از بیماری قلبی است.
ادامه مطلب »