انگل‌شناسى پزشكى

امروز ماجراى جالبى داشتم. در هنگام جستجو در اينترنت به وبلاگى فارسى ديگرى در زمينه انگل شناسى پزشكى برخوردم. ابتدا خيلى خوشحال شدم كه بالاخره از تنهايى در آمده ام. اما چشمتان روز بد نبيند وقتى وارد آن شدم ديدم كه مطالب وبلاگ خودم را دقيقاً و بدون هيچ مطلب اضافى اما به نام شخص ديگرى بنام وحيد در آنجا  گذاشته شده است. جالب تر اينكه نويسنده يا بعبارت درست ترصاحب آن وبلاگ، با اسم  كوچك حقيقى خود اين عمل شنيع! راانجام داده است. با كمى جستجو نام كامل و حتى محل كار وى را پيدا كردم. اما چند نكته درباره با اين ماجرا:

1- اولاً بايد خدا را شكر كنم كه خودش را هم بنام من معرفى نكرده است. ماجراى مشابهى در تاريخ ادبيات ايران ذكر شده است كه شايد براى شما جالب باشد. آمده است كه انورى شاعر معروف در هنگام مسافرت بصورت ناشناس وارد شهرى مى شود و مى بيند كه در ميدان شهر مردم جمع شده اند و شاعرى در حال شعر خواندن است.  در ميان جمعيت مى شود و قدرى به اشعار وى گوش مى دهد و با كمال تعجب مى بيند كه شاعر شعرهاى او را بنام خودش براى مردم مى خواند. انورى رو به شاعر مى كند و مى گويد: اينها كه اشعار انورى است. شاعر كذايى در جواب انورى مى گويد: درست مى گوييد، من خود انورى هستم. انورى جمله  بياد ماندنى و جالبى مى گويد به اين مضمون كه ما تابحال فقط شعردزد ديده بوديم اما حالا چشممان به جمال شاعردزد هم روشن شد.

2- باز جاى شكر دارد كه مطالب من ارزش اين كار را داشته است وديگرانى هم به مطالب او ( او يا من؟! مسئله اين است!) لينك داده اند.

3- من هيچ اصرارى بر متوقف شدن اين كار ندارم، چون هدف اصلى من انتشار ابن مطالب بوده است چه بوسيله خودم و يا ديگري.اما به اينصورت قدرى غير اخلاقى مى نمايد و اگر بخواهد چنين مسئله در وبلاگستان معمول شود، بتدريج انگيزه صاحبان وبلاگها  را از بين مى برد و آنها را از ادامه كار دلسرد مى كند و تنها همين نكته  علت نوشتن اين يادداشت بود  وبهر حال از اين دوست عذر خواهى مى كنم . نظر شما چيست؟

- فكر مى كنيد چه چيزى در طول تاريخ بشر بيش از همه، جان انسانها را گرفته است و عامل بيشترين مرگ و مير براى انسان بوده است؟ شايد تعجب كنيد اما جواب اين سوال چيزى نيست جز پشه آنوفل ناقل بيمارى مالاريا كه بيش از همه جنگها و بلاياى طبيعى و بيماريهاى ديگر انسانها را كشته است. حتى امروزه كه بشر به پيشرفتهاي  بزرگى در زمينه علوم و از جمله بهداشت و پزشكى دست يافته است، بيمارى مالاريا هر ساله حدود 2-1 ميلون نفر را مى كشد و بر همين اساس بسيارى از صاحب نظران، پشه آنوفل را به عنوان قاتل شماره يك انسان مى شناسند بطوريكه در هر دقيقه 3 نفر انسان در اثر بيمارى مالاريا مى ميرند ( در اين رابطه بد نيست اين ويدئوكليپ بامزه به نام فراپشه را هم ببينيد). پشه ها يا mosquitoes  در خانواده اى از حشرات دوبال بنام كوليسيده Culicidae قرار مى گيرند. در اين خانواده علاوه بر جنس آنوفل، جنس هاى كولكس ( پشه معمولي)، آئدس و مانسونيا نيز وجود دارند. اين حشرات داراى دگرديسى كامل بوده و مرحله لاروى و شفيرگى آنها در آب طى مى شود. پشه ها بيماريهاى مهمى چون مالاريا، تب نيل غربي، تب زرد، تب هموراژِيك دنگ، فيلاريازيس را منتقل مى كنند و مثلاً در همين سال گذشته اپيدمى بيمارى ويروسي  تب نيل غربى در كشور پيشرفته اى چون آمريكا موجب مرگ حدود 220 نفر گرديد. سال 2002 در  جنگ تاريخى انسان و پشه ها نقطه عطفى محسوب مى شود چرا كه در اين سال ائتلافى جهانى از دانشمندان توانستند كه نقشه ژنوم كامل پشه آنوفل، مشتمل بر 16 هزار ژن را شناسايى كنند. جالب است بدانيد كه تنها پشه هاى ماده قادر به خونخوارى از انسان يا حيوانات هستند و در انتقال بيماريها دخالت دارند و اينكه  پشه ها قربانيان خود را با دقت و وسواس خاصى و با بوئيدن آنها بوسيله شاخكهاى خود انتخاب مى كنند. اكنون مشخص شده است كه محركهاى خاصى از جمله  تركيبى موسوم به 4- متيل فنل  در عرق بدن انسان موجب جذب پشه ها حتى از فاصله چند كيلومترى مى شوند.  همه اينها مقدمه اى بود بر خبر زير:

گروهى از دانشمندان آمريكايى مى گويند كه آنها گيرنده اى پروتئينى به نام AgOr1 را در آنوفل شناسايى كرده اند  كه فقط در زمان قبل از خونخوارى  وجود دارد و لذا آن را مظنون اصلى در فرآيند خونخوارى پشه ها مى دانند. آنها سپس ژن كد كننده مربوطه شناسايى و جدا كرده و از طريق مهندسى ژنتيك به ژنوم مگس سركه وارد كردند و سپس با استفاده از الكترودهاى نازكي، ميزان رفلكس هاى عصبى مگس سركه را در برابر بوهاى مختلف اندازه گيرى كردند اين  مگسهاى سركه در برابر 4- متيل فنل واكنش عصبى قوى داشتند؛ اما مگسهاى سركه شاهد كه فاقد اين ژن بودند، هيچ واكنشى نشان ندادند. آنها نتيجه گيرى كرده اند كه با كار بيشتر در اين زمينه مى توان در كنترل بيماريهاى منتقله بوسيله پشه ها و ساخت مواد دوركننده Repellent و نيز تله هاى جذب كننده به پيشرفتهاى بزرگى دست يافت.

- ديگر اينكه بر اساس كنتور اين وبلاگ، درصد قابل توجهى از بازديدكنندها در جستجوى اطلاعاتى كلى به زبان فارسى در مورد بيمارى ايدز به وبلاگ حقير رهنمون مى شوند. بنابر اين براى اينكه اين گروه دست خالى برنگردند آنها را به اين جزوه درسي نسبتاً كاملى كه بوسيله وزارت آموزش و پرورش براى دانش آموزان دبيرستانى تهيه شده است، لينك مى دهم (با تشكر از آقاى كرام الديني ). اين جزوه در 8 صفحه و بصورت PDF است و براى داون لود آن به آكروبات ريدر  Acrobat Readerنياز است كه اگر نداريد مى توانيد مستقيماً از سى دى مادربورد كامپيوتر خودتان  نصب كنيد و يا آن را از اينجا دوانلود كنيد.

سلام !  انستيتوى علوم وايزمن در اسرائيل از بهترين موسسات تحقيقاتى دنيا بشمار مى رود كه در آن 2500 دانشمند، دانشجو، تكنيسين و كارمند زندگى و كار مى كنند. پروفسور ميرلمن Mirelman رئيس كرسى ميكروبيولوژى و پارازيتولوژى (انگل شناسي) اين موسسه و همكاران وى در تحقيقى جالب و هوشمندانه با استفاده از ماده اى موسوم به آليسين Allicin كه بطور طبيعى در گياه سير وجود دارد موفق به تخريب تومورهاى بدخيم و سرطانى شدند. كليد موفقيت آنها بر تكميل يك سيستم دومرحله اى و منحصر به فرد براى تحويل مستقيم و متمركز اين ماده به سلولهاى سرطانى استوار است.

آليسين ماده اى است كه موجب طعم و بوى خاص سير مى شود. از سالها پيش معلوم شده بود كه آليسين به همان اندازه تندى و زنندگى خود سمى نيز مى باشد و نه تنها سلولهاى سرطانى را مى كشد بلكه ميكروبهاى بيماريزا و حتى سلولهاى سالم بدن را از بين مى برد. خوشبختانه براى سلولهاى بدن ما، آليسين بسيار ناپايدار است و بعد از خوردن به سرعت تجزيه مى شود. اما اين تجزيه سريع و سميت غير اختصاصى دو مانع عمده در جهت كاربرد اين ماده بعنوان يك شيوه درمانى بوده است. اين دانشمندان اين دو مانع را با طراحى يك روش تحويل داروى ابتكارى حل كرده اند كه به دقت يك بمب هوشمند عمل مى كند. اين روش شبيه همان مسيرى است كه آليسين در طبيعت سنتز مى شود. در طبيعت آليسين محصول واكنشى بيوشيميايى بين دو ماده است كه بصورت جداگانه در حفره هاى ريز و مجاور هم در داخل هر حبه سير ذخيره مى شوند. اين دو ماده يك آنزيم بنام آليناز Alliinase و ماده اى  موسوم به آلين Alliin هستند.هنگامى كه حبه سير بوسيله انگلهاى خاك در حين تغذيه از بافتهاى نرم سير و يا بوسيله آشپزها در هنگام تهيه سس خرد مى شوند، غشاى بين اين حفرات پاره مى شود و توليد سريع آليسين رخ مى دهد. دانشمندان دريافتند كه اگر بتوان با چنين روشى دوزهايى از آليسين را بصورت مكرر در محل تومر توليد كرد، غلظت بالايى از ملكولهاى سمى براى كشتن سلولهاى سرطانى فراهم خواهد شد.

اين دانشمندان براى نشانه گيرى دقيق تومورها از اين حقيقت سود بردند كه بيشتر انواع سلولهاى سرطانى گيرنده هاى مشخصى را بر سطح خود ظاهر مى كنند. يك آنتى بادى كه براى شناسايى اين گيرنده ها برنامه ريزى شده است را بصورت شيميايى به آنزيم آليناز پيوند داده مى شود و به خون تزريق مى گردد. اين آنتى بادى بهمراه آنزيم متصل به خود، سلولهاى سرطانى را پيدا مى كند و بر سطح آنها مى نشيند. دانشمندان سپس جزء دوم يعنى آلين را در فواصل زمانى تزريق مى كنند كه در برخود با آليناز به ملكولهاى كشنده آليسين تبديل مى شود كه به داخل سلولهاى سرطانى نفوذ كرده و آنها را از بين مى برد. بخاطر اين سيستم تحويل دقيق، سلولهاى طبيعى مجاور سلولهاى سرطاني، سالم مى مانند.

اين گروه با استفاده از اين روش موفق به متوقف كردن رشد تومورهاى معده در موشها شده اند. اين روش براى بيشتر انواع سرطانها موثر است و ارزش فوق العاده اى در جلوگيرى از متاستاز بعد از عمل جراحى دارد. پروفسور ميرلمن مى گويد:« اگر پزشكان نمى توانند محل مهاجرت و استقرار سلولهاى متاستاتيك را رديابى كنند اما تركيب آنتى بادي- آليناز- آلين مى توانند آنها را در هر جاى بدن تعقيب و تخريب كند». منبع

سلام!  9 روز از فاجعه بم گذشت. فاجعه بزرگى كه ملت بر آن گريست و همه را در ماتم و انديشه فروبرد. براى بازماندگان طلب صبر و تحمل و براى رفتگان طلب مغفرت دارم.  اميدوارم كه اين حادثه بتواند وجدانهاى خفته بسيارى كه بنوعى در تشديد تلفات و خسارات اين قبيل حوادث دخالت دارند را بيدار كند و درسى باشد  به مسئولين مربوطه تا بعد از اين كمتر شاهد چنين مصيبتهايى باشيم و نيز هرچه زودتر شهر و مردم بم بدرستى سامان يابند كه با توجه به حجم عظيم كمكهاى داخلى و خارجى انتظار زيادى نيست. براى نمونه يك قلم از اين كمك ها، كمك تعهد شده از سوى كشورهاى شوراى خليج فارس به مبلغ 450 ميليون دلار معادل 360 ميليارد تومان است. با توجه به اينكه طبق آمار اعلام شده حدود 25000 خانه در شهر بم وجود داشته است مى توان فقط با همين كمك تمام خانه هاى شهر بم را « 14 ميليون تومان به ازاى هر خانه»  از نو ساخت. و نيز اميدواريم كه اين فاجعه درسى باشد براى مردم و مسئولين كه زلزله را واقعيتى و جزيى اجتناب نا پذير از زندگى در اين  كشور بدانند و تا حد ممكن در مقاوم سازى ساختمانها، آموزش و آمادگى در برابر زلزله هاى احتمالي، بهبود مديريت بحران و عمليات امداد و نجات، پيش بينى و تدارك وسايل و تجهيزات لازم بكوشند. در رابطه با راههاى مقابله با زلزله به متن كوتاه اما جالبى تحت عنوان « راههاى عملى زنده ماندن در زلزله » برخوردم كه براى عموم بويژه ساكنين تهران سودمند است و توصيه مى كنم كه حتماً آن را بخوانيد. همچنين چند لينك مفيد و مرتيط با زلزله در زير آمده است.

موسسه بين المللى زلزه شناسى و مهندسى زلرله ( فارسي)

وبلاگ  زمين شناس از آقاى رحيم نوروزى

مركز تحقيقات ساختمان و مسكن

سازمان زمين شناسى و اكتشافات معدنى كشور

گزارش علمى زلزله بم از ديد زلزله شناسى بنام دكتر مهدى زارع ( انگليسى )

نقشه گسلهاى ايران ( بصورت PDF ) 

نقشه گسلهاى تهران                                                                                   … بدرود!